تبلیغات
بسطام فردا

LOGO

 
  • پنجشنبه 4 مهر 1392 - 09:40 ق.ظ
  • دسته بندی :
  • نویسنده: بسطام فردا
ب: حکایت بایزید و مرد قلّاش که او را حد می زدند

به کاری بایزید عالم افروز                   
به صرافان گذر می کرد یک روز          

یکی قلّاش ر ادر پیش ره دید             
زسر تا پای او غرق گنه دید          

چنان می زد کسی حدّش به غایت    
که خون می ریخت بی حدّ و نهایت         

در آن سختی نمی کرد آه قلاش        
که می خندید و پس می گفت :«ای کاش 

که دایم همچنینم می زدندی           
به تیغ آتشینم می زدندی»           



چنان ز آن رند ،شیخِ دین عجب ماند         که آن جا از برای آن سبب ماند           
چو آخرحدّ او آمد به انجام                        ازو پرسید ،پنهان ،پیر بسطام           
که «چندین زخم خورده خون برفته            تو چون گل مانده خندان و شکفته         
نه آهی کرده نه اشکی فشانده                منم در کار تو حیران بمانده         
مرا آگاه کن تا سرّ این چیست                  که در محنت کجا چندین توان زیست»          
جوابش داد آن قلّاش مهجور                     که «بود ای شیخ معشوقِ من از دور          
نظر می کرد بر من از کناره                      نبودش هیچ کاری جز نظاره             
چو من می دیدمش استاده در راه            بودم آن زمان از درد آگاه            
مرا آن لحظه گر صد زخم بودی                 به چشمم چشم زخمی کم نمودی         
ستاده بهرِ من معشوق بر پای                 چگونه من نباشم پای برجای؟»          
چو بشنود این سخن مردِ یگانه                زچشمش گشت سیلی خون روانه        
به دل می گفت «ای پیرِ سیه روز              از آن قلاّش راه دین درآموز       
همه کار تو در دین باژگونه ست                ببین تا خود تو چونی او چگونه ست؟  
ترا زین دین می باید آموخت                    گر آموزی چنین می باید آموخت».( همانجا:250)
    
عطار از این حکایت چنین نتیجه می گیرد و به خوانندۀ شعر خود می گوید در راه دین باید ثابت قدم بود و پایداری و استقامت را می توان از هر کسی آموخت

بسی باشد که در دین اهل تسلیم          ز کمتر بنده ای گیرند تعلیم    


این حکایت در «رسالۀ قشیریه» (قشیری  : 1387 :283) به روایت منصوربن الخلف المغربی
و در «احیاء علوم  الدین » (غزالی 1357  : 160 )  و«کیمیای سعادت»  (غزالی   1355 : 589) و «کشف الاسرار» میبدی ازقول بشر بن حارث نقل شده است. 

مضمون حکایت در همۀ مآخذ یادشده مشابه است . اما داستان از قول راویان
مختلف بیان گردیده است . (صنعتی نیا 1369 : 60)

ج: حکایت بایزید با آن مرد سائل که او را در خواب دید

شبی در خواب دید آن مرد بیدار             که ناگه بایزید آمد پدیدار    

بدو گفتا که «ای شیخ زمانه                  چه گفتی با خداوند یگانه؟»  
چنین گفت او که «امر آمد زدرگاه            که ای سالک چه آوردیم از راه؟»     
به حق گفتم که «آوردم گناهت              ولی شرکت نیاوردم به راهت     
به دنیا خورده بودم شربتی شیر            شبم دردِ شکم آمد گلوگیر      
چو آن شب درد را آهنگ جان خاست      به دل گفتم که «خوردم شیر از آن خاست»
حقم گفتا که «می گویی که از راه         نیاوردم ترا شرکی به درگاه
بدین دعوی فراموشت شد ای پیر          نیاوردیم شرک آخرشب شیر   
چو تو از شرک درد از شیر دیدی            خطی در دفترِ وحدت کشیدی  
مکن دعویِّ وحدت آشکاره                    که تو از شرک هستی شیرخواره      
کجا بیند گلِ توحید جانت                     که بوی شیر آید از دهانت؟»     
تو وقتی در حقیقت بالغ آیی                 که پاک از شیر خوردن فارغ آیی (شفیعی کدکنی  1387 :266)       

عطار همین حکایت را در تذکره الاولیاء چنین ذکر کرده است «بزرگی او را(بایزید)
در خواب دید گفت :خدای با تو چه کرد؟ گفت از من پرسید که ای بایزید چه آوردی؟
گفتم «خداوندا چیزی نیاوردم کی حضرت عزت را بشاید. با این همه شرک
نیز نیاوردم.»
حق تعالی فرمود :«ولالیله اللّبَن ؟آن شب شیر شرک نبود؟»
گفت شبی شیر خورده بودم
و شکمم به درد آمد[برزبان برفت به سهو که دوش شیرخوردم . شکم درد خاست .]
حق تعالی بدین قدر بر من عتاب فرمود یعنی «جز از من چیزی دیگر بر کار است؟»(تذکره الاولیاء، 1907-1905 : 178 /1)

نظیر این حکایت در شرح تعرف از قول ولید سقا کلاباذی بدین گونه نقل شده
است:   
« ولید سقا گوید:روزی یاران برای من شیر آوردند و من گفتم :شیر مرا زیان می رساند.
یک
روز که با خدای مناجات می کردم گفتم :«خدایا بر من ببخشای . تو دانی که یک چشم به هم زدن من به تو شرک نورزیده ام .» شنیدم که هاتفی می گفت:«و نه در شب شیر؟»( شرح التعرف ص1764 )

استاد دکتر شفیعی کدکنی نوشته اند:«احتمال می دهم که ولید تصحیف
بایزید باشد.سقا عنوان اوست .
درخلاصۀ شرح تعرف نیز این حکایت به همین نام آمده
است.( شفیعی کدکنی 1387 : 621 )

عطار حکایت فوق را دربارۀ فنا می آورد قبل از حکایت «بایزیدبسطامی» حکایت «ماه
و شوق او با آفتاب» را آورده تا به خواننده هشدار دهد که از خود بگذر تا به دوست برسی و معدوم باش تا موجود گردی و چون بیخود شوی محبوب باشی چنان که تا با خودی محبّی و در رنج و تعبی و مثال محسوس آن ماه است که به خورشید عشق می ورزد و از او کسب نور می کند چون به آفتاب می رسد فانی می گردد و می سوزد باز وقتی که از تحت الشعاع بیرون می آید انگشت نمای جهان می شود.
همچنین ما انسان ها که
هستی ما بلای جان ماست تا به سر منزل بیخودی نرسیده ایم از این آلودگی ها دلگیر نمی شویم و تا از شیر شرکمان بازنگیرند به درجۀ بلوغ توحید دسترسی نداریم

زشیر شرک اگر خویت شود باز              بلوغت افتد از توحید آغاز  

 
تعبیر «شیرشرک» به شیخ ما فرصت می دهد که حکایت «بایزیدبسطامی» را در ضمن مطلب بگنجاند. نتیجۀ طبیعی این حکایت قطع نظر از اسباب و ارجاع همۀ افعال به مسبّب الاسباب است که عرفا آن را توحید افعالی می نامند( فروزان فر 1339-1340 : 216)


برچسب ها : بسطام , شهرستان بسطام , بایزید , بایزید بسطامی , عطار , عطار نیشابوری , تذکره الاولیاء , حکایات بایزید , basatm , bayazid ,

آخرین مطالب

 
» غبار فراموشی بر چهره تکیه مزج نشست/ تخریب به جای تعمیر ( چهارشنبه 11 اسفند 1395 )
» خلاق؛ واژه گم شده از گردشگری ایران/ پتانسیل صنایع، شهرها و اقشار خلاق می تواند حرکت کُند گردشگری را سرعت بخشد. ( چهارشنبه 11 اسفند 1395 )
» ریاست شورای شهر بسطام: نمره شهردار بسطام در عملکرد، نمره بالای 20 می باشد ( سه شنبه 10 اسفند 1395 )
» فصل الخطاب قانون است و شهرستان بسطام اجرا خواهد شد/ارتقاء بسطام نسبت مستقیم با ارتقاء شاهرود دارد ( سه شنبه 10 اسفند 1395 )
» تیم سه گانه شهرستان بسطام بر سکوی سوم کشور ایستاد ( شنبه 7 اسفند 1395 )
» راه طولانی مجموعه تاریخی منحصر بفرد بسطام برای ثبت جهانی ( چهارشنبه 4 اسفند 1395 )
» سایمون گفت می توانی ورودی المپیك 2018 را بگیری ( یکشنبه 9 اسفند 1394 )
» وقتی حقیقت از دست وزارت کشور هم در می رود!! ( سه شنبه 1 دی 1394 )
» نشست خبری شهردار و رییس شورای شهر بسطام با اصحاب رسانه +تصاویر ( جمعه 9 مرداد 1394 )
» بسطام در کش و قوس ثبت جهانی است/ بازدید متوسط سالانه ۸۰۰ توریست خارجی ( جمعه 9 مرداد 1394 )
» مقدمات دفن پروفسور شهریار عدل در مجموعه تاریخی بسطام فراهم می شود ( جمعه 5 تیر 1394 )
» قلعه نو خرقان ،روستای هدف گردشگری ( جمعه 25 اردیبهشت 1394 )
» مجموعه فرهنگی -تفریحی کهکشان بسطام نیازمند توجه ویژه مسؤولین ( جمعه 25 اردیبهشت 1394 )
» جاده جنگل ابر ،آری یا خیر ؟! ( جمعه 22 اسفند 1393 )
» جشن سالروز صبوری و متانت مردم مظلوم شهرستان بسطام +درددلی کوتاه با رییس دولت تدبیر و امید ( جمعه 5 دی 1393 )

نویسندگان

آمار بازید

کل بازدید ها :
بازدید امروز :
بازدید دیروز :
بازدید این ماه :
بازدید ماه قبل :
تعداد نویسندگان :
تعداد کل مطالب :
آخرین بروز رسانی :

درباره ما


سایت خبری تحلیلی شهرستان بسطام

ایجاد کننده وبلاگ : بسطام فردا